|
SERO TOLERANSHA: den nos gobernashon tambe!
Ora kondená un persona pa aktonan di korupshon ku sèn públiko, ta trata di un krímen segun lei. Un krímen ku ta afektá adelanto di nos pais, ku ta stanka ekonomia, i ku ta stroba kreashon di puesto di trabou i ku al final de la kuenta ta pone ku gobièrnu no por kumpli ku su deber ku enseñansa pa nos yunan, salú pa nos enfermonan, i alivio pa nos pobernan.
Si un ladron hòrta sèn di otro hende, ta manda ser’é. Si un empleado hòrta plaka di kompania, ta kuri kuné. Si un polítiko hòrta sèn di pueblo, a bira awor ku esei ta un sentensia polítiko.
- Kousa Komun ta hasi na promé lugá un apelashon na tur persona ku puesto polítiko aktivo pa duna ehèmpel korekto i saka nan konklushon si nan ta kondená òf ta sospechoso di aktividat kriminal.
- No solamente persona en kestion mester saka su konklushon, pero tambe e partido ku e ta forma parti di dje mester rechasá e akto i alehá e persona di tur puesto públiko.
- Si e polítiko ta den parlamento, nos kuerpo máksimo representante di pueblo mester rechasá e akto i mustra e persona ku e no ta representativo mas pa su pueblo.
- Gobièrnu no por aseptá ku tin partido den koalishon òf den parlamento ku ta duna refugio na polítikonan ku a kometé akto kriminal, ni ku e tin ku duna kuenta i rason na un parlamento ku polítiko kriminal aden.
- Un polítiko ta defensor di interes di pueblo. Kada polítiko mester rechasá e situashon kaminda un polítiko ku a duna mal ehèmpel tin funshon públiko, sigur si ta trata di aktonan ku ta perhudiká komunidat.
- Si e partido ta forma parti di koalishon, e otro partidonan den koalishon mester aktua mesun kos. E esküs ku koalishon ta basa riba akuerdo di gobernashon será entre partido i no entre persona ta oportunista i mitar bèrdat. Partidonan ta representá votadornan den parlamentu i den gobièrnu. Pero ta personanan ta representá i ehersé filosofia, norma i reglanan di partido. Si ta ku partido ta forma gobièrnu, dikon mester a bai prison pa konsulta formashon ku un persona será?
- Sindikatonan mester kondená e mal ehèmpel di polítikonan i partidonan, i rechasá ku polítikonan lo ke tin un hustisia di dos midi diferente pa trahadó i pa polítiko.
- Representantenan di ámtenar mester rechasá ku pa nan si tin un LMA ku ta ekspulsá un empleado públiko ku a keda kondena pa akto kriminal, miéntras ku pa mandatario públiko no tin mesun konsekuensha.
- Klero i otro religiosonan, ku ta wardadó di norma i balor, no por keda boka ketu si establesimentu polítiko ta kómplise den e proseso di akseptashon di kriminalidat den gobernashon.
- Formashon ta e solushon pa nos sali for di pobresa i e situashon di kriminalidat ku ta asotá nos pais. Edukadornan mester protestá kontra e mensahe robes ku ta bai pa nos hubentut, ora nos sistema di polítika i gobernashon ta aseptá ku tin polítikonan kriminal.
- Sektor komersial mester ninga públikamente di duna fondo na partidonan ku ta aseptá polítiko sentensiá pa aktonan kriminal. Partikularmente si ta trata di korupshon, komo ku e koruptor hopi biaha ta originá den nan gremio.
- Organisashonnan síviko i NGO-nan, ku ta traha duru, hopi biaha a base boluntario, pa logra i mantené un komunidat liber di miedu, pobresa i kriminalidat, mester laga nan bos resoná kontra algu ku ta bai kontra di e prinsipionan aki.
- Gruponan hubenil ku orientashon síviko mester mustra riba e influensha negativo ku e situashon aki tin riba generashonnan hóben.
- Profeshonalnan manera abogado, notario, akountent, médiko i arkitekto tambe ta organisá. Nan komo esnan studiá den nos komunidat no por sera nan wowo, i tin ku kumpli ku nan deber di denunsiá e kondukta aki di nos polítikonan.
- Periodistanan, tantu kada unu riba su mes komo e kolektividat organisá, no mester falta ku e komunidat ku nan ta sirbi. Laga echonan prevalesé den kontestashon di e pregunta si por mantené polítikonan sentensiá riba puestonan públiko.
- Mamanan di yu, tatanan di kas, ámtenarnan, studiantenan, trahadónan, nos tur tin e deber di protehá e balornan i normanan ku ta tene e komunidat aki riba pia. Nos por bira kara pa e echo ku nos polítikonan ta aseptá nan koleganan ku a keda kondená den korte pa aktonan kriminal?
Tin algun gremio i persona den nos komunidat ku a reakshoná. Grandi ta e kantidat di siudadano ku ta ekspresá nan preokupashon, sin ke lanta bos públikamente. Pero ta te ora nos anunsiá e preokupashon ei nos lo logra un opinion públiko ku forsa pa duna direkshon kaminda polítikonan ta faya.
Den e sentensianan ku wes a duna nos tur por a tuma nota di e sumanan grandi di plaka di komunidat ku a keda malversá. I di e fasilidat i falta di eskrúpulo ku esaki ta sosodé. Aki tambe opinion públiko mester eksigí di gobièrnu leinan i órganonan ku na un banda ta evitá korupshon, i na otro banda ta imponé kastigunan mas severo.
Nos ta bolbe ripití:
Tur loke ta nesesario pa maldat triunfá ta pa hende di buena fe keda ketu.
Kousa Komun, 7 di yanüari 2004
|