Nos libretonan

 

Bai-vota-pakiko-SML03

 

 

 

 

 

 

 

 

”Deklarashon final”
mester bin di pueblo, no di polítikonan

E loke polítikonan a firma na Den Haag ta desviá di e resultado di Referčndem 2005 riba tres manera.

Na promé lugá e deklarashon ta trata solamente dos di tur e asuntunan ku ta determiná outonomia.

Na di dos lugá sierto akuerdonan ku sí ta den e deklarashon ta desviá for di e informashon ofisial di Komishon di Referčndem 2005.

Na di tres lugá lo ehekutá partinan di e deklarashon promé ku finalisá e negoshashon na Mesa Rondó.

Esaki ta e konklushon di Kousa Komun riba e Deklarashon Final di e konsulta gubernamental riba futuro posishon estatal di Kňrsou i Sint Maarten.

Unu

Boletin number 2 di e Komishon di Referčndem, ku ta fuente di informashon ofisial riba tur opshon, a splika na votadornan kiko “Un pais outónomo den Reino” por nifiká pa entre otro relashon entre Kňrsou i e otro islanan, Hulanda i Union Europeo, kalidat di gobernashon, nashonalidat, obligashon i relashon internashonal, areglonan di belasting internashonal i di Reino, areglo di tráfiko di persona i komersio, asuntunan monetario, sistema hudisial, benefishinan sosial, i debe nashonal. Boletin number 2 di e Komishon ta splika tambe ku e efekto di kada un di e terenonan aki ta dependé pa parti di negoshashon entre e partnernan den Reino.

Tur esakinan ta aspekto determinante pa e tipo di outonomia ku nos lo tin.

E Deklarashon Final ta kubri solamente sistema hudisial i situashon finansiero.

Dos

Sierto akuerdonan tokante Hustisia i Finansa den e Deklarashon Final ta desviá di loke ta stipulá den informashon ofisial di Referčndem komo funshon outónomo di paisnan den Reino. Akuerdonan manera un Prokurador General huntu ku pais outónomo Sint Maarten i reglamentu di organisashon i outoridat riba Kuerpo Polisial den un rijkswet,.miéntras ku ta Konseho di Minister di Reino lo nombra miembronan di un kuerpo nobo di supervishon finansiero.

Tres

E Deklarashon Final konosé un “periodo di transishon” ku ta kai promé ku yega na akuerdonan definitivo na Mesa Rondó. Den e periodo aki lo nombra un kuerpo di supervishon riba maneho di finansa di Antia, Kňrsou i Sint Maarten, ku ademas lo kanalisá fiamentu di plaka dor di gobičrnu. A kumbiní kaba ku un medida di alto supervishon lo regla outoridat i nombramentu di e kuerpo aki, ku preferiblemente mester tuma lugá promé ku mart di ańa 2007.

Práktikamente, esaki ke men ku lo kuminsá ehekutá puntonan di e Akuerdo Final ku lo mara nos promé ku votadornan ekspresá nan mes riba e akuerdo den un Referčndem. Ku esaki, polítikonan ta bai en kontra di derecho fundamental di outodeterminashon di un pueblo.

Pero tin un di kuater punto. Pueblo a skohe su opshon, no pa regala politikonan un status nobo, pero ku speransa ku esei lo trese kambionan nesesario pa un desaroyo sosial, ekonómiko i polítiko positivo i duradero. Struktura estatal no ta un meta riba su mes, sino un medio pa desaroyá un komunidat sano i ku prosperidat. I ta nčt desaroyo ta hańa solamente palabra general i vago den e deklarashon, nada nobo for di Hoofdlijnenakkoord di ňktober 2005. Den e aspekto aki, pueblo a keda posiblemente mas defroudá ku tur.

Awor ku e deklarashon ta desviá tantu di loke a splika pueblo na 2005, no por sigui negoshá sin tene un referčndem pa sa si pueblo di Kňrsou ta di akuerdo. E voto aki mester determiná si ta sigui negoshá a base di e Deklarashon Final. Ademas, Konseho Insular no mester ratifiká loke polítikonan a firma na Den Haag, sino e loke pueblo disidí den e referčndem ei.

Meskos ku den kaso di e referčndem anterior, pueblo mester di informashon profeshonal i ophetivo, spliká na un manera konkreto i komprendibel. Wetando e bon trabou ku Komishonnan di Referčndem a hasi na 1993 i 2005, mester konsiderá pa instalá un komishon di informashon nobo riba e mesun base. Tarea di e komishon ta pa informá pueblo kon e Deklarashon Final ta kuadra ňf laga di kuadra ku e informashon original tokante outonomia.

Lňs for di tur aspekto di struktura estatal i outonomia, e komishon lo mester splika tambe si e Deklarashon Final ta ofresé perspektiva pa un mehorashon real i struktural di e situashon penibel ku Kňrsou ta aden.

Al fin i al kabo, ta pueblo ta esun ku mester balansá su interesnan estatal i soshal-ekonómiko pa e por disidí ki futuro e ke pa su yunan.

Tanten ku negoshashon tabata tuma lugá, Kousa Komun a opta pa no duna komentario, dunando e negoshadónan e espasio nesesario pa polítikamente interpretá i defendé e opshon ku pueblo a skohe na 2005. Awor ku tin un promé akuerdo den forma di e Deklarashon Final, veredikto ta na pueblo. No na polítikonan, no na sindikatonan, no na sektor komersial. Ni tampoko na Kousa Komun.

Intenshon di e komunikado aki ta pa logra ku pueblo ta hańa su referčndem promé ku loke ta pará den e deklarashon bira un akuerdo na Mesa Rondó, i promé ku kuminsá ku su implementashon transitorio.

Kousa Komun, 061119

Website design, implementation and maintenance by: