Negoshá ta mas difísil ku hunga tòf
Dia ocho di aprel ta hasi un aña ku a tene referèndem riba struktura estatal. Di e kuater opshonnan ku tabata riba mesa, esun di bira un pais outónomo den Reino tabata esun ku mas pregunta i ménos kontesta konkreto. Den kaso di opshon independensha, no tabatin diskushon kiko ta kompartí ku otro pais òf isla: tur responsabilidat ta bin kai riba e pais independiente. Esnan ku tabata boga pa bira parti di Hulanda por a referí na strukturanan di gobernashon hulandes eksistente. Den kaso di keda forma parti di Antia Hulandes básikamente tur kos lo a keda meskos. E splikashon mas konkreto ku polítikonan por a duna riba outónomo den Reino tabata ku e mester ta por lo ménos igual na esun di Aruba. Pero Aruba a logra su status aparte bou di kondishon ku dies aña despues nan lo a bira un pais independiente, saliendo totalmente for di Reino.
Pueblo a vota pa transformá Kòrsou den un pais outónomo den Reino, dunando polítikonan mandato pa forma un proposishon konkreto i negoshá esaki ku e demas islanan i Hulanda. Awe, un aña despues, práktikamente no tin ningun akuerdo fiho. No tin akuerdo riba ni montante, ni repartishon di debe nashonal, ni riba un solushon. No tin akuerdo riba organisashon di hustisia. No tin proposishon firme pa situashon monetario. No tin un idea kon ta bai solushoná e problema di kupo di trabou pa empleado públiko na momento ku eliminá gobièrnu sentral. Si aña pasá a splika pueblo ku gastu di gobernashon lo baha drástikamente pasobra lo no tin dos kuerpo di ámtenar mas, ta imposibel ku awor ta garantisá ku tur empleado públiko lo keda den servisio.
No tin ni sikiera un akuerdo riba kon ta negoshá ku otro. Hulanda ta para reunion di mesa rondó i opta pa palabrashon bilateral “na mesa di kushina” ku kada isla. Ku rason nos polítikonan ta protestá. Pero na lugá di sinta na mesa di kushina mes i na nòmber di pueblo mustra polítikonan hulandes riba nan aktitut inkonsistente, nos polítikonan a preferá keda kas tuma posishon den prensa. Sea mesa rondó òf mesa di kushina, ta loke bisa na mesa ta konta. Mester kuminsá negoshá i stòp di hunga tòf ku deseo di pueblo. Den negoshashon, bo no por obligá e otro pa hasi konseshon kontra su propio interes. Ta trata di buska solushon teniendo interes di kada pais i isla den Reino na bista, i konvensé otro sin emoshon i sin frustrashon. Ta trata di ta bon prepará i sa eksaktamente kiko bo ke. Práktikamente e úniko kos ku nos polítikonan entre nan mes a logra akuerdo riba dje ta e fecha di 1 di yüli 2007. Anto einan mes no tin akuerdo ku Hulanda.
Ki dia e diskushon riba e aspektonan interno di outonomia lo lanta for di suela? Pueblo ke sa kon lo trata ku su derechonan fundamental i sosial, ku enseñansa, ku salubridat públiko, ku kriminalidat, ku situashon finansiero di gobièrnu, ku ekonomia, kupo di trabou i repartishon di entrada. Kon lo kombatí pobresa, kultura di miedu, korupshon i patronahe polítiko. Pueblo ke sa en partikular kon lo reglamentá gobernashon i polítika. I si lo bini kambio den sistema elektoral, lei di responsabilidat di mandatario, sistema di salario i penshun pa mandatario i parlamentario, regla di étika i kondukta polítiko, mekanismo di korekshon banda di esnan di kòntròl, nombramentu di empleado públiko, profil pa komisario den kompania di gobièrnu, i regla pa finansiamentu di kampaña polítiko.
Den referèndem di 2005, pueblo no a vota pa e fecha di promé di yüli 2007. El a vota pa bira un pais outónomo den Reino, no pasobra polítikonan ke esaki, pero pasobra pueblo ke un mihó futuro pa su isla. Ta esaki ta e mandato ku polítikonan a haña.
Kousa Komun, 060407
|