Nos libretonan

 

Bai-vota-pakiko-SML03

 

 

 

 

 

 

 

 

Derechi di vota den referèndem
pa esnan bibá afó

Di diferente banda bos a lanta pa inkluí hóbennan entre 16 i 18 aña den e próksimo referèndem. Nan ta un grupo basta grandi ku tin un opinion propio i tin e derechi demokrátiko pa ekspresá esei. Kousa Komun ta di akuerdo ku e pensamentu aki. Pero e ora ei tin ku konsiderá ku tin un grupo yu di Kòrsou muchu mas grandi, ku no ta bibá na nos isla na e momentonan aki, pero ku tin e intenshon di bolbe.

Ku yu di Kòrsou nos ta referí na esnan ku a nasé òf ku a biba mas ku dies aña na Kòrsou. Tin hende ta konsiderá ku nan a skohe kaba pa otro pais dor di bandoná Kòrsou. Esei ta korekto si ta trata di individuo ku a disidí ku nan no ta bolbe, i ku a bai pa bira parti di un otro sosiedat. No tin pakiko duna nan e derecho pa determiná nos struktura estatal. Pero esaki no ta konta pa esnan ku a bai afó pa studia. Nos mes a pidi nan bolbe pa yuda nan pais, i no por ekskluí nan na ora di disidí riba su futuro. Tambe tin esnan ku a hui pa motibunan sosial òf ekonómiko, pero semper ku e intenshon pa regresá. Nos tur konosé nan, sea ku nan ta famia òf amigu.

Komishon di Referèndem 1993 a konstatá e tempu aya ku tabata kasi imposibel inkluí e grupo aki pa diferente motibu. Unu tabata kon pa alkansá i registrá tur votador rònt mundu, te pa informá nan riba e opshonnan na mesun manera ku e votadornan na Kòrsou. Esaki lo tabata sumamente kostoso, i lo a tuma hopi mas tempu. Awe, nos ta diesun aña mas aleu, i teknologia moderno a duna nos e oportunidat pa aktuá mas demokrátiko. Kranshi ta kompletamente outomatisá i por determiná mesora si un persona a nasé òf biba na Kòrsou. Awendia por komuniká tur informashon rònt mundu i kasi sin gastu via Internet. Ta keda e punto di alkansá tur esnan den estranheria pa laga nan sa ku tin un referèndem. Henter mundu ta imposibel. Pero si konsentrá riba islanan antiano, Aruba i Hulanda, kaminda ta fásil pa utilisá medionan di prensa, probablemente ya a kubri mas ku nobenta porshento di esnan ku ke bolbe.

Ta sobra dos problema: kon esnan afó ei mester depositá nan voto, i kon ta determiná ku un individuo tin intenshon di regresá. E intenshon pa bolbe ta den mente i den kurason di hende, loke ta algu difísil pa registrá. Akinan nos ke lansa e siguiente proposishon, tumando e situashon na Hulanda komo ehèmpel. Ta habri kuater sentro di votashon, por ehèmpel na Amsterdam, Den Haag, Groningen i Eindhoven. Via medionan di komunikashon ta anunsiá ku esun ku ke hasi uso di su derecho di voto mester bai registrá na un di e sitionan aki. Kranshi e ora ei por investigá si nan ta kumpli ku e regla di nasementu òf estadia mínimo. Pa e votashon mes ta habri urna na e mesun sitionan. Por konsiderá ku esun ku ta tuma e molèster di biaha bai kaminda por registrá, pa despues e bolbe tuma e molèster di biaha atrobe pa e por vota, a duna basta prueba di su interes pa su pais, i su intenshon pa bolbe. Teniendo kuenta ku e diferensha di tempu, ta habri i sera urna na Hulanda pareu ku Kòrsou. Usando mashin di vota elektróniko, e resultado di votashon ayanan ta bira konosí pareu ku esun lokal. Den kaso di Aruba i e otro islanan di Antia por aktuá meskos.

Finalmente, mester adaptá Kiesreglement pa esnan afó por vota. Konseho Insular por diskutí e kambionan nesesario ora ta trata e rapòrt di Komishon di Referèndem. Nos ta papiando di un derecho ku ta rekonosé universalmente. Al fin i al kabo, si un hulandes europeo bibá na Kòrsou tin e derecho di vota pa Tweede Kamer na Hulanda, ken por ninga un yu di Kòrsou bibá na Hulanda ku ke ehersé su derecho di outodeterminashon estatal pa su propio pais?

Kousa Komun, 041216

Website design, implementation and maintenance by: