Union t’e Solushon: Gabinete di Transishon!
Si repasá historia di gobernashon último añanan, loke ta resaltá ta ku den koalishon tin un lucha kontinuo pa poder. Na lugá di wak problemanan di pais, ta wak otro su pia pa no pèrdè e oportunidat pa hak e basha abou. Mientrastantu, parlamento no ta funshoná manera mester ta.
Tin mas reunion di koalishon ku di Staten i Konseho Insular kombiná. Parlamentarionan, tantu di koalishon komo di oposishon ta opiná mas tantu via prensa ku den sala di Staten. Koalishon ta sali for di un pleitu kai den otro.
Aworakí tin gobernashon sin programa, promé ku esei tabatin programa, pero sin vishon. Ku òf sin programa, gobièrnu pokopoko a pèrdè abilidat pa goberná. Un aspekto nobo i peligroso ta e atakenan ku mandatarionan a bin ta lansa kontra libertat di ekspreshon i estado di derecho ku netamente gobièrnu tin ku para pe.
Komunidat a bin ta pèrdè konfiansa den poder di parlamento pa kontrolá gobièrnu i den kapasidat di koalishonnan pa goberná. Pueblo a pèrdè speransa ku polítika por dirigí pais i krea solushon pa pobresa, ekonomia, kriminalidat, korupshon, enseñansa, kuido médiko i restablesé norma i balor.
Goberná ke men simplemente: skucha nesesidat i preokupashon di pueblo, rasoná riba posibel solushon, disidí riba pasonan pa tuma, komuniká esaki ku komunidat ku tin ku kargué, i implementá e desishon.
Si den e situashon aki gobièrnu pèrdè sosten di parlamento, tin vários senario ku por desaroyá.
- Partidonan di koalishon por disidí di leim òf por sali un koalishon nobo, pero esaki lo no kambia nada.
- Por tene elekshon nobo, pero e senario aki ta esun mas desastroso den nos situashon aktual. Formashon di un gobièrnu nobo lo lastra te den fin di aña, i tin chèns ku nos ta keda sintá ku dos diferente gobièrnu riba nivel sentral i insular. Ademas, den un situashon kaminda votadónan ta disgustá i programanan di partido, si nan ta eksistí mes, falta klaridat, kiko tin ku vota p’e?
- Tin basta hende ku den nan desesperashon lo pidi pa medida di alto supervishon. Sinembargo, na vários okashon Den Haag a demostrá ku e posibilidat di intervenshon hulandes ta chikí.
Kiko ta sobra e ora ei? Tempu a yega pa bini ku un gobièrnu di transishon. Tin hende ta yam’é “zakenkabinet” òf gabinete di krísis. Pero tur esaki lo nifiká ku lo drecha kos pa despues bolbe kai bek den otro krísis. A bira tempu pa nos transitá pa un era nobo den gobernashon, desaroyo i struktura estatal. P’esei nos ta preferá di papia di un gobièrnu di transishon.
E miembronan di un gobièrnu di transishon mester ta intachabel, gosa di konfiansa di komunidat, tin konosementu di nan respektivo área di responsabilidat, kapasidat pa funshoná liber for di nan propio gremio, afinidat ku e aspekto sosial-humano, i nan mester por funshoná komo un tim.
E mandato di e gabinete di transishon lo mester ta limitá na un temporada di mas o ménos dos aña. E gabinete mester tin sosten di komunidat i su sektornan sosial, sindikal i empresarial. Nan lo mester fiha nan atenshon riba áreanan klave ku ta inkluí e siguiente puntonan:
- trese konfiansa bèk den gobernashon i gana rèspèt bèk pa outoridat;
- sostené un diálogo tripartit ku komunidat;
- fomentá norma i balor tantu den gobièrnu komo den komunidat
- kombatí pobresa;
- saka enseñansa for e abismo ku e ta den;
- kombatí kriminalidat, droga i korupshon;
- habri kaminda pa ekonomia floresé;
- dekretá regla- i leinan pa establesé integridat i responsabilidat di mandatario, kondukta di parlamentario, i finansiamentu di partido polítiko;
- ehekutá rekomendashon di rapòrtnan klave ku ya ta eksistí;
- drecha relashon ku Hulanda;
- desaroyá sistemanan elektoral alternativo i laga pueblo skohe esun ku nan ta preferá den un referèndem.
Un gabinete di transishon no por mira lus di dia ni eksistí sin sosten di parlamento. Kada parlamentario individualmente ta responsabel pa salba e krenchi konfiansa ku a sobra den polítikonan i porfin duna sosten kompleto na un gabinete di transishon.
Kousa Komun, 040401
|