Referendum struktura estatal ta riba pantaya polítiko ainda?
26 di desčmber 2002
Den luna di sčptčmber último tabatin basta konmoshon den komunidat, ora ku partidonan polítiko a disidí di pasa un moshon fihando un posishon unánime pa kumbre estatal na Boneiru. E indignashon den komunidat di Kňrsou tabata dirigí riba e manera ku atrobe ta trata di adelantá riba algu ku pueblo tin derecho di disidí den un referendum. Resultado tabata ku polítikonan a disidí ku lo tene un referendum na sčptčmber di ańa 2003. Turesten, mas ku dos luna a pasa, i ta parse manera e asuntu di referendum a disparsé atrobe for di pantaya polítiko. Te ainda no por ripará nada di preparashon pa e votashon di pueblo aki kaminda kada siudadano por determiná ku su voto kua rumbo nos pais mester tuma. Wčl ta na kaminda un di dos kumbre. Un di e puntonan di agčnda lo bira kua tareanan di gobernashon lo ser reglá konhuntamente entre e islanan. Akaso e opshon di separashon ta un kos disidí kaba?
Kousa Komun ta rechasá e manera ku polítikonan ke konfrontá komunidat ku desishonnan polítiko ku no por hala atras mas. E derecho di outodeterminashon ta di pueblo. Ningun representashon polítiko no por asumí e derecho ei.
Referendum riba futuro estatal ta otro for di elekshon. Den elekshon, pueblo ta skohe su representantenan polítiko. E representantenan ta hańa e mandato pa tuma desishon na nňmber di pueblo. Den kaso di un referendum, pueblo mes ta disidí direktamente riba un asuntu spesífiko. Esei ke'men ku mester motivá votadornan pa partisipá den e diskushonnan riba e referendum, i pa nan bai vota. Ora a kaba di a motivá pueblo, mester alkansá kada votador ku tur informashon nesesario pa e por husga pa su mes e diferente formanan posibel pa su pais.
Kuantu tempu mester pa e referendum tokante e futuro struktura estatal di Kňrsou tuma lugá riba un manera responsabel? Pa kuminsá mester instalá un komishon di referendum. Na 1993 a nombra personanan proponé pa e gremionan soshal, sindikal i di komersio. Promé tarea di e komishon ta reportá tokante e preguntanan ku lo forma parti di e referendum, organisashon, preparashon i implementashon di e kampańa di informashon i di e votashon, fecha pa e referendum, i e gastunan konserní ku ehekushon di esaki. A base di esaki, Konseho Insular mester aprobá un eilandsverordening ku ta establesé e base legal pa e referendum i stipulá e opshonnan. Finalmente, Konseho Insular mester aprobá e presupuesto pa entregá esaki na e Komishon pa e por hasi su trabou di informashon i implementashon di e referendum.
Referendum di 1993, ku Nashonnan Uní a kalifiká esaki komo un referendum ehemplar, a keda organisá den tres luna di tempu. A mobilisá un gran kantidat di rekurso bou di un preshon enorme pa logra esaki. Maske ku e programa informativo a resultá balansá i al kaso, tabata falta tempu pa prepará i pa profundisá mas riba e diferente opshonnan. E eksperensha aki ta indiká ku mester di por lo ménos seis luna pa por organisá e siklo di informashon i e diskushon nashonal pa e referendum di 2003 optimalmente. Pa mas tardá fin di mart 2003 e eilandsverordening mester pasa. Esaki mester ta basá riba e rapňrt di e Komishon ku lo tuma sigur un luna pa prepará. Si mester instalá e Komishon di Referendum den kurso di yanüari próksimo, gremio soshal, sindikatonan i komersio mester duna nan proposishon asina ańa 2003 habri.
Mundu polítiko mester kuminsá forma e base pa referendum, na lugá di prepará pa un kumbre kaminda ta bai disidí kosnan sin sabi kiko ta bira e mandato di pueblo.
|