Nos libretonan

 

Bai-vota-pakiko-SML03

 

 

 

 

 

 

 

 

Korupshon ta menasa pa demokrasia:

Pa kombati korupshon mester di konsientisashon individual

Kousa Komun ta ekspresá su elogio pa esnan ku a tuma e inisiativa pa organisá e Konferensha Nashonal Anti-Korupshon "It takes Two  to Tango" ku a tumá lugá dianan 19 i 20 di aprel último, saliendo for di Ministerio di Hustisia. Un konklushon importante di e konferensha tabata ku mester inisiá un kampaña di informashon i konsientisashon pa henter  komunidat riba e plaga di korupshon.

Aunke no ta posibel pa eksterminá korupshon den un ranká, tin pasonan konkreto ku kada un di nos por tuma. Tur e pasonan ei ta kuminsá  serka nos mes.

Riba e punto aki Kousa Komun ta ofresé algun pensamentu.

  1. Esun ku ke lucha e só kontra korupshon den komunidat den su totalidat lo frustra. P'esei ta nesesario pa limitá nos mes, i pa kada un di nos kombatí korupshon den su propio ambiente. Esta, na kas, na trabou, den nos  kontaktonan soshal. Si nos tur hasi esaki den su proprio gruponan, e resultado total lo ta un komunidat ku ta kondená korupshon.
     
  2. Korupshon ta basá riba konosementu di esnan ku ta praktikele. Pero mas ainda e ta basá riba ignoransha di sobra di nos, sea komo individual, organisashon, òf grupo den komunidat. Buska konosementu di loke korupshon ta  daña den nos pais. Korupshon ta pone ku proyektonan, servisionan i merkansia ta bira mas karu ku mester. E resultado ta entre otro un kosto di bida haltu sin tin nodi, i gastunan di gobièrnu ku nos no por karga mas, i ta hasi ku proyektonan ta bira demasiado karu pa nan por sigi.
    Tur e gastunan dimas ei ta disparsé den sakunan di individuonan korupto. P'esei, informá bo mes, i kombatí ignoransha serka otronan. Un komunidat ku sà kuàntu oportunidat di bai dilanti e ta pèrdè na man di koruptornan lo rechasá aktonan koruptivo i skohe pa un manera di trata korekto.
     
  3. Pará nos so komo individuo, kada un di nos ta vulnerabel P'esei, kada un di nos tin ku buska sosten den su grupo, gremio òf sektor. Yuda otro ora bo sa ku nan ta wòrdu konfrontá ku praktikanan korupto ora nan buska nan derecho. Sera forsa ku otro gruponan pa logra lo ke bo ke alkansá. Por ehempel un bario ku ta organisá su mes pa e bai papia ku gobièrnu riba kosnan pa desaroyo di bario, bisa lus den kaya. Si akaso metementu polítiko drenta den e wega, un petishon di henter bario lo ta mas fuerte pará ku un súplika di un par di habitante.
     
  4. Pa loke ta gobièrnu, Kousa Komun ta boga pa implementashon integral di e rapòrt "Konfiansa, bestuurlijke verbetering en integriteit", publiká na 1999 dor di Bureau Constitutionele Zaken. E rapòrt aki ta inkluí medidanan pa bon gobernashon, kalidat i integridat di e aparato públiko di amtenar, integridat di mandatarionan, i finansamentu di partidonan polítiko.

Pa por kombatí korupshon, nos mester evitá ku e ta mancha nos. Tambe akinan tin sierto kosnan ku nos por paga tinu riba dje:

  1. No aseptá ni buska rekompensa ku ta muchu haltu kompará ku bo esfuerso. Kemen, no trata di saka mas probecho ku loke bo por verwagt normalmente for di bo labor, of un negoshi ku bo hasi. Bira riku lihé, of "easy  money" kasi semper ta enserá un ke otro akto koruptivo.
     
  2. Evitá un situashon kaminda bo ke logra algu ku no ta korekto. Esaki semper lo dependé di un "fabor" ku despues bo tin ku paga bèk na un otro manera. Si bo ke haña un permit pa konstruí un kas en kontra di loke ta pará den bouwverordening of verkavelingsplan, bo ta hañabu ta sera dilnan dudoso pa por logra bo meta ilegal.
     
  3. No aseptá ku nan ke dunabo algu komo un fabor, ora e ta bo derecho. Por ehempel, derecho riba un beka pa bo yu bai studia. Ta nesesario pa buska informashon riba bo derechonan, i demandele ora ta nesesario.

E regla prinsipal ta pa sòru tene tur bo aktividatnan korekto, i nunka sukumbí pa kosnan atraktivo ku otronan ofresebu ilegalmente. Maske bo ta pensa di hasiele un biaha so, i ku tòg niun hende no ta haña sa, no lubidá ku esun ku a drenta den e akto koruptivo ku'bo sí sa. Otronan den e sirkuito korupto tambe ta haña sa ku bo ta manchá, i hende lo  purba manipulabo.

Si kada un di nos tene su mes na e reglanan simpel aki, nos lo logra muchu mas Pasobra tur lèi i tur instansha anti-koruptivo huntu no  por para korupshon, si komunidat mes ta aseptele. P'esei nos mester ta un komunidat ku ta rechasá korupshon komo un akto asoshal i kontra komunidat. Korupshon mester keda eksepshon, i no bira regla.

Website design, implementation and maintenance by: